دانشگاه شیراز تحقیقات کشاورزی ایران 1013-9885 38 1 2019 10 01 به کمیت در آوردن تنش خشکی در کلزا (Brassica napus L.) با استفاده از شاخص تنش خشکی گیاه زراعی به کمیت در آوردن تنش خشکی در کلزا (Brassica napus L.) با استفاده از شاخص تنش خشکی گیاه زراعی 1 8 5299 10.22099/iar.2019.5299 EN امین حیدری بخش اگرواکولوژی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز، ج. ا. ایران احسان بیژن زاده بخش اگرواکولوژی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز، ج. ا. ایران روح اله نادری بخش اگرواکولوژی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز، ج. ا. ایران یحیی امام بخش زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز وعضو مرکز تحقیقات خشکسالی دانشگاه شیراز، ج. ا. ایران Journal Article 2016 10 23 رابطه بین دمای سایه انداز و رطوبت خاک از زمانی که پتانسیل استفاده از دمای سایه‌انداز به عنوان یک شاخصی از تنش خشکی شناسایی شد بسیار مهم شده است. یک آزمایش مزرعه‌ای در سال زراعی 1392-1393 در دانشگاه شیراز، ایران برای محاسبه شاخص تنش خشکی گیاه زراعی در دو رقم کلزای روغنی شامل آر‌جی‌‌اس و ساری‌گل اجرا شد. رژیم‌های آبیاری شامل  آبیاری مطلوب ( آبیاری برابر با 100% ظرفیت مزرعه)، تنش خشکی ملایم (75% ظرفیت مزرعه)، تنش خشکی شدید (50% ظرفیت مزرعه) و تنش خشکی خیلی شدید (25% ظرفیت مزرعه) بودند که در قالب یک طرح بلوک کامل تصادفی اجرا شد. در رقم آر‌جی‌اس، مقدار شاخص تنش خشکی گیاه زراعی  از ماه فروردین (066/0 در آبیاری مطلوب) تا تیر ماه (0/711 در تنش خشکی شدید) روند افزایشی داشت که دلیل آن بالاتر بودن کمبود فشار بخار آب و افزایش تفاوت دمای سایه‌انداز و هوای اتمسفر بود. چنین روند مشابهی در رقم ساری‌گل نیز مشاهده شد. در هر دو رقم زمانیکه دمای هوا از فروردین تا تیر افزایش یافت تفاوت دمای سایه‌انداز با هوا افزایش یافت و بالاترین مقدار ماهیانه شاخص تنش خشکی گیاه زراعی برای همه تیمار‌ها در تیر ماه بدست آمد. با افزایش تنش خشکی، میزان نمره درجه‌بندی رنگ که نشان دهنده کیفیت رنگ گیاه است به سرعت از 6 به 3 کاهش یافت و در عدد 2 در ماه های خرداد و تیر ثابت باقی ماند. در تیمار تنش خشکی ملایم یک کیفیت رنگ قابل قبول (با نمره درجه بندی رنگ 5 تا 6) در خرداد ماه بدست آمد. همچنین یک رابطه منفی بین شاخص تنش خشکی گیاه زراعی با کیفیت رنگ گیاه (R²=0.94^**) و عملکرد کلزا (R²= 0.97^**)  بدست آمد. می‌توان نتیجه گرفت در نواحی نیمه خشک، تنش خشکی ملایم می‌تواند بدون از دست دادن کیفیت رنگ در کلزا بهترین گزینه برای تولید کلزا باشد وقتی که میانگین فصلی شاخص تنش خشکی در کلزا در دامنه ای بین 1198/ 0 تا 0/294 باشد. رابطه بین دمای سایه انداز و رطوبت خاک از زمانی که پتانسیل استفاده از دمای سایه‌انداز به عنوان یک شاخصی از تنش خشکی شناسایی شد بسیار مهم شده است. یک آزمایش مزرعه‌ای در سال زراعی 1392-1393 در دانشگاه شیراز، ایران برای محاسبه شاخص تنش خشکی گیاه زراعی در دو رقم کلزای روغنی شامل آر‌جی‌‌اس و ساری‌گل اجرا شد. رژیم‌های آبیاری شامل  آبیاری مطلوب ( آبیاری برابر با 100% ظرفیت مزرعه)، تنش خشکی ملایم (75% ظرفیت مزرعه)، تنش خشکی شدید (50% ظرفیت مزرعه) و تنش خشکی خیلی شدید (25% ظرفیت مزرعه) بودند که در قالب یک طرح بلوک کامل تصادفی اجرا شد. در رقم آر‌جی‌اس، مقدار شاخص تنش خشکی گیاه زراعی  از ماه فروردین (066/0 در آبیاری مطلوب) تا تیر ماه (0/711 در تنش خشکی شدید) روند افزایشی داشت که دلیل آن بالاتر بودن کمبود فشار بخار آب و افزایش تفاوت دمای سایه‌انداز و هوای اتمسفر بود. چنین روند مشابهی در رقم ساری‌گل نیز مشاهده شد. در هر دو رقم زمانیکه دمای هوا از فروردین تا تیر افزایش یافت تفاوت دمای سایه‌انداز با هوا افزایش یافت و بالاترین مقدار ماهیانه شاخص تنش خشکی گیاه زراعی برای همه تیمار‌ها در تیر ماه بدست آمد. با افزایش تنش خشکی، میزان نمره درجه‌بندی رنگ که نشان دهنده کیفیت رنگ گیاه است به سرعت از 6 به 3 کاهش یافت و در عدد 2 در ماه های خرداد و تیر ثابت باقی ماند. در تیمار تنش خشکی ملایم یک کیفیت رنگ قابل قبول (با نمره درجه بندی رنگ 5 تا 6) در خرداد ماه بدست آمد. همچنین یک رابطه منفی بین شاخص تنش خشکی گیاه زراعی با کیفیت رنگ گیاه (R²=0.94^**) و عملکرد کلزا (R²= 0.97^**)  بدست آمد. می‌توان نتیجه گرفت در نواحی نیمه خشک، تنش خشکی ملایم می‌تواند بدون از دست دادن کیفیت رنگ در کلزا بهترین گزینه برای تولید کلزا باشد وقتی که میانگین فصلی شاخص تنش خشکی در کلزا در دامنه ای بین 1198/ 0 تا 0/294 باشد.

دانشگاه شیراز تحقیقات کشاورزی ایران 1013-9885 38 1 2019 10 01 اثرات علف‌‌ کش زیستی و کود نیتروژن دار بر گل جالیز (Orobanche aegyptiaca) در مزارع گوجه‌ فرنگی اثرات علف‌‌ کش زیستی و کود نیتروژن دار بر گل جالیز (Orobanche aegyptiaca) در مزارع گوجه‌ فرنگی 9 13 5290 10.22099/iar.2019.5290 EN محمد غزنوی گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز ، ج. ا. ایران سید عبدالرضا کاظمینی گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز ، ج. ا. ایران روح اله نادری گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز ، ج. ا. ایران Journal Article 2016 09 02 این مطالعه با هدف بررسی اثر یک علف‌‌ کش زیستی و کود نیتروژن بر گل جالیز مصری در مزرعه تحقیقاتی گوجه فرنگی (<em>Solanum</em> <em>lycopersicum</em> L.) در دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، ایران در سال 1393 انجام شد. تیمارها شامل نیترات آمونیوم (0، 100، 200 و 300 کیلوگرم در هکتار) و کود زیستی فسفونیتروکارا به عنوان فاکتور اول و علف کش زیستی (آغشته کردن ریشه به علف کش زیستی، کاربرد با آب آبیاری و شاهد (بدون علف کش زیستی)) به عنوان عامل دوم بودند. اثر متقابل علف کش زیستی و کود تنها بر زیست توده گل جالیز و عملکرد گوجه فرنگی  اثر معنی داری داشت(p≤0.05). استفاده از 200 کیلوگرم نیترات آمونیوم در هکتار باعث کاهش ارتفاع گل جالیز و زیست توده آن به میزان 18/7 و 33/7 درصد گردید. این تیمار باعث افزایش 26/8 درصدی در عملکرد گوجه فرنگی شد. علف کش زیستی نیز باعث کاهش معنی دار 44/5 و 58/6 درصدی به ترتیب در ارتفاع و زیست توده گل جالیز شد. نتایج نشان داد که استفاده از نیترات آمونیوم همراه با علف کش زیستی می تواند یک استراتژی امیدوارکننده برای کاهش اثرات زیان آور گل جالیز باشد. این مطالعه با هدف بررسی اثر یک علف‌‌ کش زیستی و کود نیتروژن بر گل جالیز مصری در مزرعه تحقیقاتی گوجه فرنگی (<em>Solanum</em> <em>lycopersicum</em> L.) در دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، ایران در سال 1393 انجام شد. تیمارها شامل نیترات آمونیوم (0، 100، 200 و 300 کیلوگرم در هکتار) و کود زیستی فسفونیتروکارا به عنوان فاکتور اول و علف کش زیستی (آغشته کردن ریشه به علف کش زیستی، کاربرد با آب آبیاری و شاهد (بدون علف کش زیستی)) به عنوان عامل دوم بودند. اثر متقابل علف کش زیستی و کود تنها بر زیست توده گل جالیز و عملکرد گوجه فرنگی  اثر معنی داری داشت(p≤0.05). استفاده از 200 کیلوگرم نیترات آمونیوم در هکتار باعث کاهش ارتفاع گل جالیز و زیست توده آن به میزان 18/7 و 33/7 درصد گردید. این تیمار باعث افزایش 26/8 درصدی در عملکرد گوجه فرنگی شد. علف کش زیستی نیز باعث کاهش معنی دار 44/5 و 58/6 درصدی به ترتیب در ارتفاع و زیست توده گل جالیز شد. نتایج نشان داد که استفاده از نیترات آمونیوم همراه با علف کش زیستی می تواند یک استراتژی امیدوارکننده برای کاهش اثرات زیان آور گل جالیز باشد.

دانشگاه شیراز تحقیقات کشاورزی ایران 1013-9885 38 1 2019 10 01 وضعیت پتاسیم دو خاک آهکی رسی تیمار شده با زئولیت و چرخه‌های تری و خشکی وضعیت پتاسیم دو خاک آهکی رسی تیمار شده با زئولیت و چرخه‌های تری و خشکی 15 22 5296 10.22099/iar.2019.5296 EN مهدی نجفی قیری بخش علوم خاک، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز، داراب، ج. ا. ایران حمید رضا اولیایی بخش علوم خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ج. ا. ایران Journal Article 2016 07 01 کاربرد زئولیت در خاکهای رسی می‌تواند توزیع شکل‌های پتاسیم و آهنگ آزادسازی آن را تغییر دهد. جهت بررسی این امر، دو خاک آهکی با بافت سنگین و کانی‌شناسی متفاوت (اسمکتیتی و مخلوط) از جنوب ایران انتخاب گردید. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی بود. تیمارها شامل دو خاک و دو سطح زئولیت (0 و 5 درصد) و تیمار تری و خشکی بود. نمونه‌های خاک به مدت 90 روز در حالت 50 درصد رطوبت اشباع نگهداری گردیدند. سپس سه چرخه تری و خشکی روی نمونه‌ها انجام شد. شکل‌های مختلف پتاسیم و مقدار آزادسازی پتاسیم به‌وسیله عصاره‌گیرهای 0/01 مولار CaCl₂، HCl و CH₃COOH با 12 عصاره‌گیری پیوسته 15 دقیقه‌ای نمونه‌ها اندازه‌گیری گردید. زئولیت مقدار شکل‌های مختلف پتاسیم را در خاک 1 (اسمکتیتی) افزایش داد و شکل‌های محلول و تبادلی را در خاک 2 (کانی‌شناسی مخلوط) افزایش اما پتاسیم غیرتبادلی را کاهش داد. این در نتیجه ظرفیت تبادل کاتیونی بالا (189 سانتی‌مول بر کیلوگرم) و مقدار پتاسیم بالای آن (2/13 درصد اکسید پتاسیم) می‌باشد. چرخه‌های تری و خشکی مقدار پتاسیم غیرتبادلی را در خاک 1 و مقدار پتاسیم تبادلی را در خاکهای تیمار شده با زئولیت افزایش داد. عصاره‌گیر CaCl₂ پتاسیم بیشتری را نسبت به عصاره‌گیرهای HCl و CH₃COOH  استخراج کرد (به‌ترتیب 682، 281 و 292 میلی‌گرم بر کیلوگرم)؛ زیرا یون‌های کلسیم کاراتر از یون‌های هیدوروژن در تبادل پتاسیم از سطوح کانی‌های پتاسیم‌دار هستند. زئولیت و چرخه‌های تری و خشکی تأثیری بر آزادسازی پتاسیم از خاک 1 نداشت اما سرعت آزادسازی پتاسیم از خاک 2 را به‌طور معنی‌داری کاهش داد.<br /><strong> </strong> کاربرد زئولیت در خاکهای رسی می‌تواند توزیع شکل‌های پتاسیم و آهنگ آزادسازی آن را تغییر دهد. جهت بررسی این امر، دو خاک آهکی با بافت سنگین و کانی‌شناسی متفاوت (اسمکتیتی و مخلوط) از جنوب ایران انتخاب گردید. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی بود. تیمارها شامل دو خاک و دو سطح زئولیت (0 و 5 درصد) و تیمار تری و خشکی بود. نمونه‌های خاک به مدت 90 روز در حالت 50 درصد رطوبت اشباع نگهداری گردیدند. سپس سه چرخه تری و خشکی روی نمونه‌ها انجام شد. شکل‌های مختلف پتاسیم و مقدار آزادسازی پتاسیم به‌وسیله عصاره‌گیرهای 0/01 مولار CaCl₂، HCl و CH₃COOH با 12 عصاره‌گیری پیوسته 15 دقیقه‌ای نمونه‌ها اندازه‌گیری گردید. زئولیت مقدار شکل‌های مختلف پتاسیم را در خاک 1 (اسمکتیتی) افزایش داد و شکل‌های محلول و تبادلی را در خاک 2 (کانی‌شناسی مخلوط) افزایش اما پتاسیم غیرتبادلی را کاهش داد. این در نتیجه ظرفیت تبادل کاتیونی بالا (189 سانتی‌مول بر کیلوگرم) و مقدار پتاسیم بالای آن (2/13 درصد اکسید پتاسیم) می‌باشد. چرخه‌های تری و خشکی مقدار پتاسیم غیرتبادلی را در خاک 1 و مقدار پتاسیم تبادلی را در خاکهای تیمار شده با زئولیت افزایش داد. عصاره‌گیر CaCl₂ پتاسیم بیشتری را نسبت به عصاره‌گیرهای HCl و CH₃COOH  استخراج کرد (به‌ترتیب 682، 281 و 292 میلی‌گرم بر کیلوگرم)؛ زیرا یون‌های کلسیم کاراتر از یون‌های هیدوروژن در تبادل پتاسیم از سطوح کانی‌های پتاسیم‌دار هستند. زئولیت و چرخه‌های تری و خشکی تأثیری بر آزادسازی پتاسیم از خاک 1 نداشت اما سرعت آزادسازی پتاسیم از خاک 2 را به‌طور معنی‌داری کاهش داد.<br /><strong> </strong>

دانشگاه شیراز تحقیقات کشاورزی ایران 1013-9885 38 1 2019 10 01 مقایسه مدلهای یوتا مثبت و یوتا به منظور تعیین نیاز سرمایی و گرمایی برخی ارقام زیتون مقایسه مدلهای یوتا مثبت و یوتا به منظور تعیین نیاز سرمایی و گرمایی برخی ارقام زیتون 23 34 5286 10.22099/iar.2019.5286 EN مجید راحمی گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ج.ا. ایران نگار نوید پور گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ج.ا. ایران سحر صداقت گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ج.ا. ایران Journal Article 2016 11 01 تعیین نیاز سرمایی و گرمایی در ارقام بومی زیتون استان فارس یکی از عوامل مهم جهت رشد و نمو بهینه درخت زیتون می­باشد. این پژوهش به منظور بررسی تعیین نیاز سرمایی جوانه گل زیتون و تعیین نیاز سرمایی ارقام زیتون با استفاده از روش یوتا و یوتا مثبت و مقایسه این مدل­ها با نیاز سرمایی آزمایشگاهی و ارائه روشی کارا برای اندازه­گیری نیاز سرمایی در منطقه انجام شد. دراین پژوهش نیاز سرمایی و گرمایی ارقام ’فیشمی تخم کبکی‘، ’دزفول ‘،’زرد‘، ’دهقان‘و’شیراز ‘  تعیین شد. جهت تعیین نیاز سرمایی،  قلمه­هایی از شاخه یک ساله ارقام زمانی­که دمای محیط به 12 درجه سانتی­گراد رسید، جمع­آوری شدند. قلمه­ها به مدت 0، 100، 200، 300، 400، 500، 600، 700، 800، 900، 1000، 1100، 1200، 1300، 1400، 1500، 1600، 1700و 1800 ساعت در دمای 5 درجه سانتی گراد قرار داده شدند. نیاز سرمایی ارقام فیشمی تخم کبکی، دزفول، زرد، دهقان، شیراز  به ترتیب 900، 1000، 900 تا 1000، 1000 تا 1100 و 900 ساعت برآورد شد. روش یوتا مثبت روش کاراتری نسبت به روش یوتا برای تعیین نیاز سرمایی بود و داده­های آن با نتایج به‌دست آمده از طریق روش آزمایشگاهی نزدیک­تر بود. نیاز گرمایی ارقام از مرحله پایان خفتگی تا تمام گل به ترتیب 2/199، 1/272، 2/245، 321 و 3/209 درجه رشد روز (growing degree days) برآورد شد. نتایج نشان داد که رقم فیشمی تخم کبکی دارای کمترین نیاز سرمایی و رقم دهقان بیشترین نیاز سرمایی را داراست. بنابراین رقم فیشمی تخم کبکی با نیاز سرمایی و گرمایی کمتر را می توان در مناطق نیمه گرمسیر برای کاشت پیشنهاد نمود. تعیین نیاز سرمایی و گرمایی در ارقام بومی زیتون استان فارس یکی از عوامل مهم جهت رشد و نمو بهینه درخت زیتون می­باشد. این پژوهش به منظور بررسی تعیین نیاز سرمایی جوانه گل زیتون و تعیین نیاز سرمایی ارقام زیتون با استفاده از روش یوتا و یوتا مثبت و مقایسه این مدل­ها با نیاز سرمایی آزمایشگاهی و ارائه روشی کارا برای اندازه­گیری نیاز سرمایی در منطقه انجام شد. دراین پژوهش نیاز سرمایی و گرمایی ارقام ’فیشمی تخم کبکی‘، ’دزفول ‘،’زرد‘، ’دهقان‘و’شیراز ‘  تعیین شد. جهت تعیین نیاز سرمایی،  قلمه­هایی از شاخه یک ساله ارقام زمانی­که دمای محیط به 12 درجه سانتی­گراد رسید، جمع­آوری شدند. قلمه­ها به مدت 0، 100، 200، 300، 400، 500، 600، 700، 800، 900، 1000، 1100، 1200، 1300، 1400، 1500، 1600، 1700و 1800 ساعت در دمای 5 درجه سانتی گراد قرار داده شدند. نیاز سرمایی ارقام فیشمی تخم کبکی، دزفول، زرد، دهقان، شیراز  به ترتیب 900، 1000، 900 تا 1000، 1000 تا 1100 و 900 ساعت برآورد شد. روش یوتا مثبت روش کاراتری نسبت به روش یوتا برای تعیین نیاز سرمایی بود و داده­های آن با نتایج به‌دست آمده از طریق روش آزمایشگاهی نزدیک­تر بود. نیاز گرمایی ارقام از مرحله پایان خفتگی تا تمام گل به ترتیب 2/199، 1/272، 2/245، 321 و 3/209 درجه رشد روز (growing degree days) برآورد شد. نتایج نشان داد که رقم فیشمی تخم کبکی دارای کمترین نیاز سرمایی و رقم دهقان بیشترین نیاز سرمایی را داراست. بنابراین رقم فیشمی تخم کبکی با نیاز سرمایی و گرمایی کمتر را می توان در مناطق نیمه گرمسیر برای کاشت پیشنهاد نمود.

دانشگاه شیراز تحقیقات کشاورزی ایران 1013-9885 38 1 2019 10 01 تأثیر زمان و مقادیر مختلف آبیاری تکمیلی در فواصل مختلف از تنه درخت بر کمیت و کیفیت محصول انجیردیم تأثیر زمان و مقادیر مختلف آبیاری تکمیلی در فواصل مختلف از تنه درخت بر کمیت و کیفیت محصول انجیردیم 35 46 5304 10.22099/iar.2019.5304 EN محمد عبداللهی پور گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ج. ا. ایران علی اکبر کامگار حقیقی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ج. ا. ایران علیرضا سپاسخواه گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ج. ا. ایران شاهرخ زندپارسا گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ج. ا. ایران تورج هنر گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ج. ا. ایران Journal Article 2017 11 04 <strong>آبیاری تکمیلی در خشکسالی های طولانی، نقشی کلیدی در فراهم آوردن آب مورد نیاز جهت تعرق درختان انجیر دیم دارد.</strong><strong>در این تحقیق، اثر زمان و مقدار آبیاری تکمیلی در فواصل متفاوت از تنه درخت بر کیفیت و کمیت انجیر دیم استهبان طی دو سال (1392 و 1393) بررسی شد. آزمایشات بر روی انجیر دیم رقم سبز، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار انجام شد. تیمارهای آبیاری تکمیلی شامل سه فاصله از درخت: نزدیک به تنه درخت، در فاصله 1-1/1 متر از تنه درخت و در خارج از سایه انداز، سه مقدار آب آبیاری به صورت تیمار بدون آبیاری (شاهد)، 1000 و 2000 لیتر برای هر درخت و دو زمان آبیاری در اوایل بهار و وسط تابستان بود. نتایج نشان داد مقدار رطوبت خاک، برای آبیاری در ابتدای بهار، نزدیک تنه درخت و با 2000 لیتر برای هر درخت، حداکثر بود. علی رغم کاهش مقدار مواد جامد محلول</strong><strong>،</strong><strong> هر دو تیمار مقدار آبیاری باعث بهبود میزان محصول، رنگ پوست و اندازه میوه، در مقایسه با تیمار شاهد، شدند. آبیاری در فاصله سایه انداز، محصول کمتری در مقایسه با آبیاری نزدیک تنه درخت و بیرون سایه انداز نشان داد. آبیاری خارج از سایه انداز، میوه های بیشتری با کیفیت بالاتر تولید کرد. بر اساس نتایج، به منظور دستیابی به اهداف تجاری کشاورزان و نیز استفاده پایدار از منابع آبی منطقه در شرایط خشکسالی برای باغات دیم، کاربرد 1000 لیتر آب برای آبیاری تکمیلی هر درخت، در خارج از سایه انداز در اواسط تابستان توصیه می شود.  </strong> <strong>آبیاری تکمیلی در خشکسالی های طولانی، نقشی کلیدی در فراهم آوردن آب مورد نیاز جهت تعرق درختان انجیر دیم دارد.</strong><strong>در این تحقیق، اثر زمان و مقدار آبیاری تکمیلی در فواصل متفاوت از تنه درخت بر کیفیت و کمیت انجیر دیم استهبان طی دو سال (1392 و 1393) بررسی شد. آزمایشات بر روی انجیر دیم رقم سبز، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار انجام شد. تیمارهای آبیاری تکمیلی شامل سه فاصله از درخت: نزدیک به تنه درخت، در فاصله 1-1/1 متر از تنه درخت و در خارج از سایه انداز، سه مقدار آب آبیاری به صورت تیمار بدون آبیاری (شاهد)، 1000 و 2000 لیتر برای هر درخت و دو زمان آبیاری در اوایل بهار و وسط تابستان بود. نتایج نشان داد مقدار رطوبت خاک، برای آبیاری در ابتدای بهار، نزدیک تنه درخت و با 2000 لیتر برای هر درخت، حداکثر بود. علی رغم کاهش مقدار مواد جامد محلول</strong><strong>،</strong><strong> هر دو تیمار مقدار آبیاری باعث بهبود میزان محصول، رنگ پوست و اندازه میوه، در مقایسه با تیمار شاهد، شدند. آبیاری در فاصله سایه انداز، محصول کمتری در مقایسه با آبیاری نزدیک تنه درخت و بیرون سایه انداز نشان داد. آبیاری خارج از سایه انداز، میوه های بیشتری با کیفیت بالاتر تولید کرد. بر اساس نتایج، به منظور دستیابی به اهداف تجاری کشاورزان و نیز استفاده پایدار از منابع آبی منطقه در شرایط خشکسالی برای باغات دیم، کاربرد 1000 لیتر آب برای آبیاری تکمیلی هر درخت، در خارج از سایه انداز در اواسط تابستان توصیه می شود.  </strong>

دانشگاه شیراز تحقیقات کشاورزی ایران 1013-9885 38 1 2019 10 01 روشی مناسب برای تعیین نوع برهمکنش ویروس موزائیک خیار و ویروس موزائیک زرد لوبیا روشی مناسب برای تعیین نوع برهمکنش ویروس موزائیک خیار و ویروس موزائیک زرد لوبیا 47 56 5300 10.22099/iar.2019.5300 EN امین اله طهماسبی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز- شیراز- ج. ا. ایران حبیب اله حمزه زرقانی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز- شیراز- ج. ا. ایران علیرضا افشاریفر گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز- شیراز- ج. ا. ایران اکبر دیزجی گروه گیاهپزشکی ، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ج. ا. ایران Journal Article 2007 08 12 وقوع آلودگی همزمان پدیده­ای رایج در گونه­های گیاهی است که می­تواند منجر به تغییرات در آلودگی ویروس­ها شود. در این مطالعه، پیشرفت بیماری در آلودگی­های مخلوط و انفرادی ویروس موزائیک خیار و ویروس موزائیک زرد لوبیا توسط اندازه­گیری گسترش علائم، شدت بیماری و سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری در لوبیا و باقلا بررسی شد. آلودگی همزمان لوبیا به ویروس موزائیک خیار و ویروس موزائیک زرد لوبیا، شدت بیماری بالاتر میزبان را باعث شد، اما تفاوت معنی داری در باقلا مشاهده نشد. روش Abbottاثر هم افزایی در لوبیا بین ویروس موزائیک خیار و ویروس موزائیک زرد لوبیا نشان داد، در حالی که بر پایه پاسخ­های رشدی میزبان، برهمکنش از نوع آنتاگونیست بود. در باقلا، روش Abbott و پاسخ­های رشدی میزبان، برهمکنش ویروس‌ها را از نوع افزایشی نشان داد. به طور کلی، روش Abbott روشی مناسب برای تعیین نوع برهمکنش از نوع هم افزایی در این پاتوسیستم­ها بود. وقوع آلودگی همزمان پدیده­ای رایج در گونه­های گیاهی است که می­تواند منجر به تغییرات در آلودگی ویروس­ها شود. در این مطالعه، پیشرفت بیماری در آلودگی­های مخلوط و انفرادی ویروس موزائیک خیار و ویروس موزائیک زرد لوبیا توسط اندازه­گیری گسترش علائم، شدت بیماری و سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری در لوبیا و باقلا بررسی شد. آلودگی همزمان لوبیا به ویروس موزائیک خیار و ویروس موزائیک زرد لوبیا، شدت بیماری بالاتر میزبان را باعث شد، اما تفاوت معنی داری در باقلا مشاهده نشد. روش Abbottاثر هم افزایی در لوبیا بین ویروس موزائیک خیار و ویروس موزائیک زرد لوبیا نشان داد، در حالی که بر پایه پاسخ­های رشدی میزبان، برهمکنش از نوع آنتاگونیست بود. در باقلا، روش Abbott و پاسخ­های رشدی میزبان، برهمکنش ویروس‌ها را از نوع افزایشی نشان داد. به طور کلی، روش Abbott روشی مناسب برای تعیین نوع برهمکنش از نوع هم افزایی در این پاتوسیستم­ها بود.

دانشگاه شیراز تحقیقات کشاورزی ایران 1013-9885 38 1 2019 10 01 کاهش مصرف کود نیتروژن در خیار با استفاده از مایه زنی گیاه با میکوریزا کاهش مصرف کود نیتروژن در خیار با استفاده از مایه زنی گیاه با میکوریزا 57 66 5212 10.22099/iar.2019.5212 EN مریم حقیقی گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان ، ج. ا. ایران بهزاد عبدالهی پور گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان ، ج. ا. ایران Journal Article 2018 05 21 این مطالعه به‌منظور بررسی تأثیر کاربردهای مختلف نیتروژن بر رشد، میزان فنل، آنتی‌اکسیدان و فعالیت آنزیم نیترات رداکتاز همراه با مایه‌زنی میکوریزا در رقم Super‌N3 خیار به‌صورت فاکتوریل در قالب یک طرح کاملاً تصادفی با 6 تکرار با 3 سطح نیتروژنNO3-50 ، NO3-75  وNO3-100 و 3 سطح مایه‌زنی میکوریزا شامل مایه‌‌زنی 1000 اسپور (AM1)، مایه‌‌زنی 2000 اسپور (AM2) و بدون مایه‌زنی میکوریزا (AM0) موردبررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از ترکیبات نیتروژن با مایه‌زنی میکوریزا نشان داد که وزن‌تر ریشه با مایه‌زنی میکوریزا در تمام سطوح نیتروژن افزایش یافت، درحالی‌که وزن‌تر ساقه با سطوح نیتروژن و مایه‌زنی میکوریزا تحت تأثیر قرار نگرفت. FV / FM در گیاهان با سطحNO3-75  و مایه‌زنی میکوریزا در مقایسه با تیمار بدون مایه‌زنی میکوریزا بالاتر بود. همزیستی میکوریزا فعالیت آنتی‌اکسیدانی گیاه را در تیمار بدون نیتروژن افزایش داد، به‌طوری‌که AM1 و AM2  فعالیت آنتی‌اکسیدانی را به ترتیب در NO3-50 و NO3-75  نسبت به گیاهان بدون مایه‌زنی میکوریزا افزایش دادند. بالاترین فعالیت آنزیم نیترات رداکتاز در NO3- 50 و مایه‌زنی میکوریزا مشاهده شد و فعالیت آنزیم نیترات رداکتاز گیاهان در تمام سطوح نیتروژن کاهش یافت. در کل، می توان نتیجه گرفت که با مایه زنی میکوریزا، به ویژه تیمار 1000 اسپور (AM1)،  و سطح متوسط NO3 (NO3-75) می تواند مورد استفاده قرار گیرد و این میزان مصرف می تواند برای تولید خیار گلخانه ای بسیار موثر باشد. این مطالعه به‌منظور بررسی تأثیر کاربردهای مختلف نیتروژن بر رشد، میزان فنل، آنتی‌اکسیدان و فعالیت آنزیم نیترات رداکتاز همراه با مایه‌زنی میکوریزا در رقم Super‌N3 خیار به‌صورت فاکتوریل در قالب یک طرح کاملاً تصادفی با 6 تکرار با 3 سطح نیتروژنNO3-50 ، NO3-75  وNO3-100 و 3 سطح مایه‌زنی میکوریزا شامل مایه‌‌زنی 1000 اسپور (AM1)، مایه‌‌زنی 2000 اسپور (AM2) و بدون مایه‌زنی میکوریزا (AM0) موردبررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از ترکیبات نیتروژن با مایه‌زنی میکوریزا نشان داد که وزن‌تر ریشه با مایه‌زنی میکوریزا در تمام سطوح نیتروژن افزایش یافت، درحالی‌که وزن‌تر ساقه با سطوح نیتروژن و مایه‌زنی میکوریزا تحت تأثیر قرار نگرفت. FV / FM در گیاهان با سطحNO3-75  و مایه‌زنی میکوریزا در مقایسه با تیمار بدون مایه‌زنی میکوریزا بالاتر بود. همزیستی میکوریزا فعالیت آنتی‌اکسیدانی گیاه را در تیمار بدون نیتروژن افزایش داد، به‌طوری‌که AM1 و AM2  فعالیت آنتی‌اکسیدانی را به ترتیب در NO3-50 و NO3-75  نسبت به گیاهان بدون مایه‌زنی میکوریزا افزایش دادند. بالاترین فعالیت آنزیم نیترات رداکتاز در NO3- 50 و مایه‌زنی میکوریزا مشاهده شد و فعالیت آنزیم نیترات رداکتاز گیاهان در تمام سطوح نیتروژن کاهش یافت. در کل، می توان نتیجه گرفت که با مایه زنی میکوریزا، به ویژه تیمار 1000 اسپور (AM1)،  و سطح متوسط NO3 (NO3-75) می تواند مورد استفاده قرار گیرد و این میزان مصرف می تواند برای تولید خیار گلخانه ای بسیار موثر باشد.

دانشگاه شیراز تحقیقات کشاورزی ایران 1013-9885 38 1 2019 10 01 حساسیت مراحل نابالغ یک عامل کنترل بیولوژیک، Cheilomenes sexmaculata به ایمیداکوپراید و پاپریپروکسی‌فن حساسیت مراحل نابالغ یک عامل کنترل بیولوژیک، Cheilomenes sexmaculata به ایمیداکوپراید و پاپریپروکسی‌فن 67 74 5301 10.22099/iar.2019.5301 EN مهسا نظری فتح آباد گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر (عج)، رفسنجان، ج، ا، ایران شهناز شهیدی نوقابی گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر (عج)، رفسنجان، ج، ا، ایران Journal Article 2019 03 10 <span lang="AR-SA" dir="RTL">کنترل شیمیایی یکی از مهمترین استراتژی­ها در مدیریت آفات کشاورزی می</span><span>­</span><span lang="AR-SA" dir="RTL">باشد، چرا که به راحتی در دسترس بوده و به­خوبی آفات کشاورزی را کنترل می­کند. از طرفی محیط زیست در معرض انواع مختلفی از آفتکش­ها قرار می‌گیرد و میزان آلودگی آنها روی محیط زیست هر روز بیشتر می­شود. همچنین، بقایای آفتکش­های متداول که پیوسته مورد­ استفاده قرار می­گیرد مشکلات زیادی روی موجودات غیرهدف بخصوص پارازیتوئیدها و شکارگر­ها بوجود می­آورد.</span><span lang="AR-SA" dir="RTL">در این تحقیق، تاثیرات ایمیداکلوپراید و پایریپروکسی­فن روی تخم کفشدوزک</span><em><span> Cheilomenes</span><span> Sexmaculata </span></em><span> </span><span lang="AR-SA" dir="RTL"> با روش غوطه­وری تخم مطالعه شد. غلظت­های پایریپروکسی­فن شامل بالاترین غلظت توصیه­شده در مزرعه (</span><span>mg/L</span><span lang="AR-SA" dir="RTL"> 50 </span><span>(</span><span lang="AR-SA" dir="RTL">، دو برابر و یک دوم آن و برای ایمیداکلوپراید نیز بالاترین غلظت مزرعه</span><span> )</span><span>mg/L</span><span dir="RTL"> <span lang="AR-SA">140)، یک دوم و یک چهارم آن استفاده شد. در بالاترین غلظت ایمیداکلوپراید تخمها تفریخ نشدند و بیشترین مرگ­و­میر لارو سن اول نیز در این غلظت مشاهده شد. اما، هیچ مرگ و میری در سنین بالاتر لاروهای باقی مانده دیده نشد. دوبرابر غلظت توصیه­شده پایریپروکسی­فن و بالاترین غلظت ایمیداکلوپراید به­ترتیب با 55% و 44% کاهش در باروری نسبت به شاهد بیشترین تاثیر را داشتند. همچنین، در یک دوم بالاترین غلظت توصیه شده پایریپروکسی­فن و غلظت­های بالاتر آن رشد لاروها تاخیر معنی­­داری داشت. بعلاوه، هر دو آفتکش در مقایسه با شاهد تاثیر معنی­داری در کاهش خروج حشرات بالغ از پوسته شفیرگی داشتند، به­طوری که در بالاترین غلظت ایمیداکلوپراید 89% کاهش مشاهده شد. اگرچه نتایج به­روشنی بیانگر این­است که ایمیداکلوپراید اثرات سمی حاد بر</span></span><em><span>C. sexmaculata</span></em><span lang="AR-SA" dir="RTL"> داشته است، اما با ادامه آزمایشات روی پارامترهای جدول زندگی ، نتایج نشان داد که پایریپروکسی­فن نیز دارای اثرات سمی روی این شکارگر می­باشد.</span> <span lang="AR-SA" dir="RTL">کنترل شیمیایی یکی از مهمترین استراتژی­ها در مدیریت آفات کشاورزی می</span><span>­</span><span lang="AR-SA" dir="RTL">باشد، چرا که به راحتی در دسترس بوده و به­خوبی آفات کشاورزی را کنترل می­کند. از طرفی محیط زیست در معرض انواع مختلفی از آفتکش­ها قرار می‌گیرد و میزان آلودگی آنها روی محیط زیست هر روز بیشتر می­شود. همچنین، بقایای آفتکش­های متداول که پیوسته مورد­ استفاده قرار می­گیرد مشکلات زیادی روی موجودات غیرهدف بخصوص پارازیتوئیدها و شکارگر­ها بوجود می­آورد.</span><span lang="AR-SA" dir="RTL">در این تحقیق، تاثیرات ایمیداکلوپراید و پایریپروکسی­فن روی تخم کفشدوزک</span><em><span> Cheilomenes</span><span> Sexmaculata </span></em><span> </span><span lang="AR-SA" dir="RTL"> با روش غوطه­وری تخم مطالعه شد. غلظت­های پایریپروکسی­فن شامل بالاترین غلظت توصیه­شده در مزرعه (</span><span>mg/L</span><span lang="AR-SA" dir="RTL"> 50 </span><span>(</span><span lang="AR-SA" dir="RTL">، دو برابر و یک دوم آن و برای ایمیداکلوپراید نیز بالاترین غلظت مزرعه</span><span> )</span><span>mg/L</span><span dir="RTL"> <span lang="AR-SA">140)، یک دوم و یک چهارم آن استفاده شد. در بالاترین غلظت ایمیداکلوپراید تخمها تفریخ نشدند و بیشترین مرگ­و­میر لارو سن اول نیز در این غلظت مشاهده شد. اما، هیچ مرگ و میری در سنین بالاتر لاروهای باقی مانده دیده نشد. دوبرابر غلظت توصیه­شده پایریپروکسی­فن و بالاترین غلظت ایمیداکلوپراید به­ترتیب با 55% و 44% کاهش در باروری نسبت به شاهد بیشترین تاثیر را داشتند. همچنین، در یک دوم بالاترین غلظت توصیه شده پایریپروکسی­فن و غلظت­های بالاتر آن رشد لاروها تاخیر معنی­­داری داشت. بعلاوه، هر دو آفتکش در مقایسه با شاهد تاثیر معنی­داری در کاهش خروج حشرات بالغ از پوسته شفیرگی داشتند، به­طوری که در بالاترین غلظت ایمیداکلوپراید 89% کاهش مشاهده شد. اگرچه نتایج به­روشنی بیانگر این­است که ایمیداکلوپراید اثرات سمی حاد بر</span></span><em><span>C. sexmaculata</span></em><span lang="AR-SA" dir="RTL"> داشته است، اما با ادامه آزمایشات روی پارامترهای جدول زندگی ، نتایج نشان داد که پایریپروکسی­فن نیز دارای اثرات سمی روی این شکارگر می­باشد.</span>

دانشگاه شیراز تحقیقات کشاورزی ایران 1013-9885 38 1 2019 10 01 بررسی اثر تلقیح میکوریزی بر جذب سرب و رشد گیاه یونجه (Medicago sativa L.) در خاک آلوده به سرب بررسی اثر تلقیح میکوریزی بر جذب سرب و رشد گیاه یونجه (Medicago sativa L.) در خاک آلوده به سرب 75 86 5318 10.22099/iar.2019.5318 EN ستاره امانی فر گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ج. ا. ایران ناصر علی‏ اصغرزاد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ج. ا. ایران نصرت‏ اله نجفی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ج. ا. ایران مهناز استکی گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ج. ا. ایران شاهین اوستان گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ج. ا. ایران صاحبعلی بلندنظر گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ج. ا. ایران Journal Article 2018 12 12

دانشگاه شیراز تحقیقات کشاورزی ایران 1013-9885 38 1 2019 10 01 غربالگری برخی از توده‌های بومی و خارجی اسفناج در شرایط آب و هوایی کشت بهاره اصفهان غربالگری برخی از توده‌های بومی و خارجی اسفناج در شرایط آب و هوایی کشت بهاره اصفهان 87 99 5317 10.22099/iar.2019.5317 EN رضا ابوالقاسمی گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ج. ا. ایران مریم حقیقی گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ج. ا. ایران نعمت اله اعتمادی گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ج. ا. ایران ابوذر سورنی گروه بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ج. ا. ایران پیمان جعفری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان ، اصفهان ، ج. ا. ایران Journal Article 2019 02 01 یکی از مهمترین سبزیجات برگی سبز، اسفناج(<em>Spinacia oleracea</em> L.<strong>) </strong>است. صفات کیفی و کمی اسفناج بستگی به شرایط آب و هوایی محل رویش دارد. غربالگری توده­های خارجی در مقایسه با توده­های ایرانی ضروری است. به­منظور مطالعه خصوصیات رویشی 44 توده بومی و خارجی اسفناج، آزمایشی در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار و 18 مشاهده در شرایط کشت بهاره پایه­ریزی شد. پارامترهای کمی و کیفی اسفناج براساس توصیف­های تعریف شده توسط موسسه بین المللی تنوع زیستی گیاهی ارزیابی شد. به­طورکلی شدت رنگ سبز در برگ­های توده­های خارجی بیشتر از اسفناج­های بومی بود. در این تحقیق، بیشترین عملکرد متعلق به توده “Viroflay” به­میزان 224/71 تن در هکتار و در میان گونه­های ایران توده ورامین 88 به میزان 6/52 تن در هکتار بالاترین عملکرد را داشت. حداقل و حداکثر عملکرد از 71224 تا 8870 (کیلوگرم در هکتار) متعلق به گونه­های “Viroflay” و Virginia Savoy blight بود. توده­ی“D’inveno” طولانی­ترین دوره رشد کشت بهاره را (66/89 روز) نشان داد و در میان توده­های ایرانی، همدان 2 (77 روز)، ورامین 88 (72 روز) و ورامین خاردار (66/69 روز) به­ترتیب طولانی­ترین دوره­ی رشد در شرایط محیطی اصفهان را نشان دادند. بالاترین درصد گیاهان ماده در توده­ی “Monatol” مشاهده شد. در میان گونه­های اندمیک، لرستان 5 بیشترین درصد گیاه ماده را نشان داد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که گونه­های ایرانی مانند کاشان، لرستان 6 و ورامین پیشرفته خاردار برای برداشت­های مکانیکی به­دلیل فرم گیاه، برگ و دمبرگ مناسب هستند و می­توانند برای اهداف باغبانی و اصلاحی مورد استفاده قرار گیرند. با توجه به تجزیه و تحلیل خوشه­ای، توده­های این مطالعه به دو دسته بزرگ 1 و 2تقسیم شدند که توده ورامین 88 در کنار سایر توده­های مطلوب خارجی در خوشه­ی 1قرار گرفته است. یکی از مهمترین سبزیجات برگی سبز، اسفناج(<em>Spinacia oleracea</em> L.<strong>) </strong>است. صفات کیفی و کمی اسفناج بستگی به شرایط آب و هوایی محل رویش دارد. غربالگری توده­های خارجی در مقایسه با توده­های ایرانی ضروری است. به­منظور مطالعه خصوصیات رویشی 44 توده بومی و خارجی اسفناج، آزمایشی در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار و 18 مشاهده در شرایط کشت بهاره پایه­ریزی شد. پارامترهای کمی و کیفی اسفناج براساس توصیف­های تعریف شده توسط موسسه بین المللی تنوع زیستی گیاهی ارزیابی شد. به­طورکلی شدت رنگ سبز در برگ­های توده­های خارجی بیشتر از اسفناج­های بومی بود. در این تحقیق، بیشترین عملکرد متعلق به توده “Viroflay” به­میزان 224/71 تن در هکتار و در میان گونه­های ایران توده ورامین 88 به میزان 6/52 تن در هکتار بالاترین عملکرد را داشت. حداقل و حداکثر عملکرد از 71224 تا 8870 (کیلوگرم در هکتار) متعلق به گونه­های “Viroflay” و Virginia Savoy blight بود. توده­ی“D’inveno” طولانی­ترین دوره رشد کشت بهاره را (66/89 روز) نشان داد و در میان توده­های ایرانی، همدان 2 (77 روز)، ورامین 88 (72 روز) و ورامین خاردار (66/69 روز) به­ترتیب طولانی­ترین دوره­ی رشد در شرایط محیطی اصفهان را نشان دادند. بالاترین درصد گیاهان ماده در توده­ی “Monatol” مشاهده شد. در میان گونه­های اندمیک، لرستان 5 بیشترین درصد گیاه ماده را نشان داد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که گونه­های ایرانی مانند کاشان، لرستان 6 و ورامین پیشرفته خاردار برای برداشت­های مکانیکی به­دلیل فرم گیاه، برگ و دمبرگ مناسب هستند و می­توانند برای اهداف باغبانی و اصلاحی مورد استفاده قرار گیرند. با توجه به تجزیه و تحلیل خوشه­ای، توده­های این مطالعه به دو دسته بزرگ 1 و 2تقسیم شدند که توده ورامین 88 در کنار سایر توده­های مطلوب خارجی در خوشه­ی 1قرار گرفته است.

دانشگاه شیراز تحقیقات کشاورزی ایران 1013-9885 38 1 2019 10 01 مستندسازی فرآیند تولید و رتبه‌بندی عوامل ایجاد خلاء عملکرد برنج در ساری، ایران مستندسازی فرآیند تولید و رتبه‌بندی عوامل ایجاد خلاء عملکرد برنج در ساری، ایران 101 109 5316 10.22099/iar.2019.5316 EN محبوبه یوسفیان گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرگان، گرگان، ج. ا. ایران افشین سلطانی گروه زراعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ج. ا. ایران سلمان دستان پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، کرج، ج. ا. ایران حسین عجم نوروزی گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرگان، گرگان، ج. ا. ایران Journal Article 2019 02 12 مستندسازی فرآیند تولید برای تعیین عوامل محدود کننده تولید و ایجاد خلاء عملکرد دارای اهمیت زیادی است. به این منظور، همه عملیات زراعی برنج در اراضی شالیزاری منطقه ساری طی سال‌های 1394 و 1395 ثبت شد. انتخاب مزرعه‌ها به شیوه‌ای انجام شد که تنوع کافی از تمامی عملیات زراعی و مدیریتی در منطقه را نشان دهد. نتایج نشان داد دامنه مصرف بذر از 40 الی 95 کیلوگرم در هکتار متغیر بود. دامنه سن نشا بین 20 الی 50 روز بود. تراکم کاشت نیز 10 الی 66 بوته در متر مربع متغیر بود. مصرف نیتروژن توسط 30 درصد از کشاورزان از 46 الی 83 کیلوگرم در هکتار، و 40 درصد از کشاورزان 83 الی 138 کیلوگرم در هکتار مصرف نیتروژن داشتند. در 73 درصد از مزرعه‌ها، مصرف نیتروژن بعد از مرحله گلدهی گزارش نشد. دامنه عملکرد شلتوک بین 3100 الی 5430 کیلوگرم در هکتار بود و 60 درصد از مزرعه‌های مورد مطالعه، عملکرد شلتوک بین 4205 الی 5200 کیلوگرم در هکتار متغیر بود. در روش تحلیل مقایسه کارکرد (CPA)، عملکرد واقعی و عملکرد پتانسیل برابر 4495 و 6337 کیلوگرم در هکتار برآورد شد و خلاء عملکرد برابر 1841 کیلوگرم در هکتار بود. از پنج متغیر وارد شده در معادله تولید، اثر کاربرد پتاسیم و کنترل زیستی آفات قابل ملاحظه بود که به‌ترتیب افزایش عملکرد برابر 709 و 806 کیلوگرم در هکتار معادل 39 و 44 درصد را نشان دادند. بنابراین، با توجه به اینکه پتانسیل عملکرد محاسبه شده از طریق داده‌های واقعی هر مزرعه حاصل شد، می‌توان گفت که این پتانسیل عملکرد، قابل حصول است. مستندسازی فرآیند تولید برای تعیین عوامل محدود کننده تولید و ایجاد خلاء عملکرد دارای اهمیت زیادی است. به این منظور، همه عملیات زراعی برنج در اراضی شالیزاری منطقه ساری طی سال‌های 1394 و 1395 ثبت شد. انتخاب مزرعه‌ها به شیوه‌ای انجام شد که تنوع کافی از تمامی عملیات زراعی و مدیریتی در منطقه را نشان دهد. نتایج نشان داد دامنه مصرف بذر از 40 الی 95 کیلوگرم در هکتار متغیر بود. دامنه سن نشا بین 20 الی 50 روز بود. تراکم کاشت نیز 10 الی 66 بوته در متر مربع متغیر بود. مصرف نیتروژن توسط 30 درصد از کشاورزان از 46 الی 83 کیلوگرم در هکتار، و 40 درصد از کشاورزان 83 الی 138 کیلوگرم در هکتار مصرف نیتروژن داشتند. در 73 درصد از مزرعه‌ها، مصرف نیتروژن بعد از مرحله گلدهی گزارش نشد. دامنه عملکرد شلتوک بین 3100 الی 5430 کیلوگرم در هکتار بود و 60 درصد از مزرعه‌های مورد مطالعه، عملکرد شلتوک بین 4205 الی 5200 کیلوگرم در هکتار متغیر بود. در روش تحلیل مقایسه کارکرد (CPA)، عملکرد واقعی و عملکرد پتانسیل برابر 4495 و 6337 کیلوگرم در هکتار برآورد شد و خلاء عملکرد برابر 1841 کیلوگرم در هکتار بود. از پنج متغیر وارد شده در معادله تولید، اثر کاربرد پتاسیم و کنترل زیستی آفات قابل ملاحظه بود که به‌ترتیب افزایش عملکرد برابر 709 و 806 کیلوگرم در هکتار معادل 39 و 44 درصد را نشان دادند. بنابراین، با توجه به اینکه پتانسیل عملکرد محاسبه شده از طریق داده‌های واقعی هر مزرعه حاصل شد، می‌توان گفت که این پتانسیل عملکرد، قابل حصول است.